gender discrimination

بازهم قصه تکراری سقوط ایران در جدول برابری جنسیتی ۲۰۲۱

بازهم آمپر چسباندم. چند روز پیش بود که گزارش سالانه جدول شکاف جنسیتی جهانی را در سال ۲۰۲۱ خواندم و مغموم شدم. براساس اعلام مجمع جهانی اقتصاد در میان ۱۵۶ کشور جهان، ایران در جایگاه ۱۵۰ قرار گرفت. اینبار از دست خودم شکار بودم. چه چشمداشتی جز سقوط در پله برابری جنسیتی را از جامعه […]

بازهم آمپر چسباندم. چند روز پیش بود که گزارش سالانه جدول شکاف جنسیتی جهانی را در سال ۲۰۲۱ خواندم و مغموم شدم. براساس اعلام مجمع جهانی اقتصاد در میان ۱۵۶ کشور جهان، ایران در جایگاه ۱۵۰ قرار گرفت.

اینبار از دست خودم شکار بودم. چه چشمداشتی جز سقوط در پله برابری جنسیتی را از جامعه جنسیت‌زده‌مان داشتم! تا زمانی که ما به دیوار لق حکومتی تکیه زده‌ایم که خودش بزرگترین تعدیها را در حق زنان روا می‌دارد و با تصویت قوانین زن‌ستیزانه‌ای چون جوان‌سازی جمعیت، قانون ۵ سکه مهریه و از همه مصیبت‌بارتر دور کردن زنان از اشتغال هر روز برگ برنده‌ دیگری را به نفع مردان رو می‌کند چه چشمداشتی جز این داشتم؟

 

وا مصیبتا به سیستمی که به انکار نیمی از جمعیت پویای جامعه خود تکیه زده است و از راه دشمن‌پنداری و تخطی به حقوق آنان عمرش را سر می‌کند و جز حربه حق‌خوری چیز دیگری در چنته ندارد.

 

با این شرایط زنان چاره‌ای جز تکیه زدن به قدرت خواهرانگی یکدیگر ندارند. صدسال هم که بگذرد از دولتمردان ما آبی برای زنان گرم نمی‌شود. اگر دست آقایان وا بود حتی وررود زنان را به خیابانها هم قدغن می‌کردند و بسان طالبان پیاده‌روها را زنانه مردانه می‌نمودند. اگر هم تا به حال چنین اتفاقی نیفتاده در سایه تلاشهای زنانی است که محکم پایشان را در یک کفش کرده‌اند و علیرغم تمام سنگ‌پراکنی‌ها به فعالیتهای اجتماعی خود ادامه داده‌اند.

 

شاید تصور کنی که زیادی سیاه‌نمایی می‌کنم و آش به این شوریها هم نیست. خب باید زن باشی و از دریچه آنان دنیا را بنگری. البته اگر کمی رادارهایت قوی باشی و تعرضهای که قانون و سنت در حق زنان روا می‌دارد را لمس کنی. آنهم نه تنها در پهنه اجتماع بلکه محیط‌ امن خانواده نیز از این دست‌درازیها مصون نیست.

 

اگر دو برابر خواهرت ارث برده‌ای تو هم متجاوزی. اگر حق خروج از کشور را به طور قانونی به همسرت نداده‌ای تو هم متجاوزی. اگر زیر بار شروط ضمن عقد نرفته‌ای تو هم متجاوزی. اگر همسرت حق طلاق ندارد تو هم متجاوزی. اگر شریک زندگیت حق اشتغال بیرون از خانه را ندارد تو هم متجاوزی. اگر در امور خانه مشارکت نمی‌کنی تو هم متجاوزی. اگر بار تربیت فرزندت تنها بر دوش همسرت سنگینی می‌کند تو هم متجاوزی. اگر برای خود روابط آزاد قائلی و برای خواهرت دم از ناموس می‌زنی تو هم متجاوزی!

 

زین پس چون حقوقی برابر برای همسر، مادر، خواهرت قائل نیستی دهانت را گل بگیر.

 

 

کرونا ۳۶ سال برابری جنسیتی را به عقب انداخت!

مجمع جهانی اقتصاد که همه ساله غول‌های اقتصادی جهان را در شهر داووس در سوییس دور هم جمع می‌کند، در گزارش قبلی خود که دسامبر ۲۰۱۹ و پیش از پاندمی کرونا منتشر شد، گفته بود که تا ۹۹ و نیم سال دیگر برابری جنسیتی در بسیاری از زمینه‌ها محقق خواهد شد.

این مجمع در گزارش امسال خود گفته برابری جنسیتی تا ۱۳۵ سال و نیم دیگر به دست نخواهد آمد. در بیانیه این مجمع آمده است: «نسل‌های دیگری از زنان باید همچنان منتظر رسیدن به برابری جنسیتی بمانند.»

 

شواهد اولیه نشان می‌دهد که شرایط اضطراری بهداشتی و رکود اقتصادی (ناشی از کرونا) مرتبط با آن زنان را بیش از مردان تحت تأثیر قرار داده است و شکافهایی را که قبلاً برطرف شده بود دوباره سرباز کرده است.

 

 

شکافهای جنسیتی در کدام شاخه‌ها بیشتر دهان گشوده است؟

 

در گزارش سال ۲۰۲۱ بیشترین شکاف جنسیتی در کشورها مربوط به توانمندسازی سیاسی زنان است که فقط به آمار ۲۲درصدی رسیده است. این شاخص نشان می‌دهد فقط ۲۶.۱ درصد از حدود ۳۵هزار و ۵۰۰ صندلی پارلمان‌های دنیا به زنان اختصاص دارد و فقط ۲۲.۶ درصد از بیش از ۳ هزار و ۴۰۰ وزیر در سراسر دنیا زن هستند. با نرخ فعلی پیشرفت، مجمع جهانی اقتصاد تخمین می‌زند که برای رسیدن به برابری جنسیتی در سیاست ۱۴۵٫۵ سال طول خواهد کشید.

 

شکاف جنسیتی در مشارکت اقتصادی و فرصت دومین شکاف بزرگ از چهار شکاف کلیدی است که توسط این شاخص دنبال می‌شود. طبق نتایج شاخص امسال ۵۸٪ از این شکاف تاکنون بسته شده است. برآورد می‌شود که بسته شدن آن ۲۶۷٫۶ سال دیگر به طول خواهد انجامید.

شکاف های جنسیتی در پیشرفت تحصیلی و سلامت و بقا تقریباً بسته شده است. در مقاطع تحصیلی، ۹۵ درصد این شکاف جنسیتی در سطح جهان با ۳۷ کشور در برابری برطرف شده است. این شاخص تخمین می زند که در مسیر فعلی خود ۱۴٫۲ سال دیگر طول بکشد تا این شکاف کاملاً کاهش یابد.

در حوزه بهداشت، بیش از ۹۵٪ این شکاف جنسیتی برطرف شده است که از سال گذشته یک افت حاشیه‌ای را به ثبت رسانده است. (همان)

 

 

ایسلند همچنان پرچمدار برابری جنسیتی

برای دوازدهمین بار، ایسلند برابرترین کشور در جهان شد. فنلاند و نروژ هم جایگاهشان باهم نسبت به ۲۰۲۰ عوض شد اما همچنان جزو سه کشور برتر در دنیا هستند. نیوزیلند مقام چهارم و سوئد مقام پنجم این جدول را در اختیار دارند.

 

پنج کشور بهبود یافته‌ترین در شاخص کلی لیتوانی، صربستان، تیمور-لسته، توگو و امارات متحده عربی در سال ۲۰۲۱ هستند که شکاف جنسیتی خود را حداقل ۴٫۴ درصد یا بیشتر تنگ کرده‌اند. سه کشور جدید امسال برای اولین بار ارزیابی شده است: افغانستان (۱۵۶ ام)، گویان (۵۳ ام) و نیجر (۱۳۸ ام).

اروپای غربی همچنان دارای بهترین عملکرد است و با ۷۷٫۶٪ از شکاف کلی جنسیتی آن اکنون بهبود یافته است. با این سرعت، ۵۲٫۱ سال طول می‌کشد تا شکاف جنسیتی برطرف شود.

 

منطقه خاورمیانه و آفریقای شمالی همچنان بیشترین شکاف جنسیتی (۳۹٫۱٪) را دارد. علیرغم بهبود جزئی (۰/۵ درصدی)، پیشرفتشان کند است، و بستن شکاف جنسیتی ۱۴۲٫۴ سال طول می‌کشد، که عمده آن به دلیل شکاف اقتصادی جنسیتی است، فقط ۳۱ درصد از زنان (این منطقه) در نیروی کار شرکت می‌کنند. آمار ایران با نرخ اشتغال ۱۸% در منطقه از این هم اسفبارتر است.

 

در همین گزارش آمده است که که زنان در بحران کرونا بیشتر از مردان شغلشان را از دست داده‌اند. یک دلیل این امر این است که زنان بیشتر از مردان در بخش‌هایی که در دوران پاندمی تعطیل شدند، مشغول به کار بودند؛ بخش‌هایی مثل مهمانداری هتل‌ها و رستوران‌ها، فروشندگی، آرایشگاه‌ها و…

دلیل دیگر این امر این است که زنان بیشتر از مردان مجبور شدند برای مراقبت از کودکان و آموزش خانگی آنها در خانه بمانند؛ مسئله‌ای که منجر به افزایش استرس و کمتر شدن کارایی آنها شد.

 

همه‌گیری ویروس کرونا تا حدی مسئول باز کردن شکاف بین زنان و مردان است. اطلاعات اولیه نشان می‌دهد که عواقب اقتصادی و اجتماعی همه‌گیری، زنان را بیش از مردان تحت تأثیر قرار داده است. تاکنون، ۵٪ از کل زنان شاغل در سراسر جهان شغل خود را از دست داده‌اند، در حالی که این آمار  ۳٫۹٪ از مردان شاغل را شامل میشود. اطلاعات بیشتر کاهش قابل توجهی را در تعداد زنان استخدام شده در سمت‌های رهبری نشان می‌دهد که پیشرفت‌های اخیر را یکی دو سال عقب می‌اندازد.

 

 

امارات متحده عربی برترین رتبه در خاورمیانه

امارات متحده عربی فقط در مدت یک سال ۴۸ رتبه پیشرفت داشته است و اکنون در سطح جهانی ۷۲ رتبه قرار دارد. این کشور همچنین از نظر نسبت جنسیت در بدو تولد، میزان باسوادی و ثبت نام در آموزش ابتدایی در رتبه اول قرار گرفت.

علاوه بر این، این کشور بهبودیافته‌ترین کشور در جهان برای زنان در پارلمان است و ۷۱٫۶ درصد از شکاف‌های جنسیتی خود را تا به امروز بسته است.

 

وضعیت ایران در جدول شکاف جنسیتی ۲۰۲۱

مشارکت اقتصادی و فرصتها: ۱۵۰

دست‌یابی به امکانات آموزشی: ۱۱۹

سلامتی و بقاء: ۱۲۹

قدرت سیاسی: ۱۵۱

جایگاه ایران در سال ۲۰۰۶، ۱۰۸ بوده است و حال بعد از ۱۵ سال ۴۲ پله سقوط را نشان می‌دهد. در گزارش ۲۰۲۰ ایران رتبه ۱۴۸ را میان ۱۵۳ کشور جهان اشغال کرده بود. حالا در گزارش جدید ایران بازهم دو پله دیگر سقوط را داشته است! در این جدول قبل از ما عربستان صعودی و بعد از ما به ترتیب کنگو، سوریه، پاکستان، عراق، یمن و افغانستان قرار دارند.

در همین میان رتبه ایران در خاورمیانه و شمال آفریقا ۱۶ ذکر شده است.

 

 

گلوگاه برابری جنسیتی در خاورمیانه تفاوت مشارکت اقتصادی زنان با مردان

 

متاسفانه بدلیل باورهای سنتی و سیاستهای مردسالارانه، زنان در خاورمیانه کمترین مشارکت اقتصادی را در جهان دارند و همین باعث افزایش شکاف جنسیتی در این منطقه شده است. ایران هم یکی از بدترین کارنامه‌ها را در چند دهه اخیر داشته است.

نتیجه‌گیری

 

راه‌حل مجمع جهانی اقتصاد برای غلبه بر بحران

بحران COVID-19 سالها پیشرفت در مشارکت اقتصادی و سیاسی زنان را معکوس کرد و شکافهای جنسیتی قبلی را تشدید نمود.

 مجمع جهانی اقتصاد در گزارش خود برای دستیابی به آینده‌ای با برابری بیشتر بین زن و مرد، سرمایه‌گذاری بیشتر در بخش مراقبت و همچنین سیاستهای برابر مرخصی برای زنان و مردان را توصیه می‌کند. برای غلبه بر تفکیک شغلی بر اساس جنسیت، سیاستها و روشهای هدفمند نیز لازم است. سرانجام، این گزارش خواستار سیاستهای تغییر در امور شغلی و شیوه‌های مدیریتی است که شامل شیوه‌های صحیح، بیطرفانه استخدام و تبلیغات است.

 

 

گره‌زدایی برای کاستن از شکاف جنسیتی در ایران

ناگفته پیداست که اگر سیاستمداران کشور با همین فرمان پیش بروند اول شدن از آخر در سالهای آتی دور از انتظار نیست. پس چاره کار تغییر در سیاستهای ملی است. تکیه به باورهای غلط سنتی و خانه‌نشین کردن زنان نه تنها هدردادن پتانسیل نیمی از جمعیت جامعه است بلکه مسبب خمودگی و از بین رفتن نشاط در سطح خانواده‌ها نیز می‌شود. از سوی دیگر فرهنگ طفیلی‌واری را در جامعه می‌پرورانیم که به نسلهای آینده هم آسیبهای جبران‌ناپذیری وارد می‌سازد.

 

راهکار دیگر تکیه برقدرت خواهرانگی‌مان است. تا زمانی که ما به نیرو و توانمندیهایمان ایمان نیاوریم و همواره منتظر دستی از غیب باشیم که موانع را از پیش پای‌مان بردارد هیچ اعتلائی رخ نمی‌دهد. این مهم در سایه همبستگی و تکیه بر سرمایه‌های اجتماعی یکدیگر که از دل غلبه بر ترس و تردیدهایمان بیرون می‌آید نشات می‌گیرد.

پس پیش به سوی توانمندی!

مطالب مرتبط

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

طراحی و پشتیبانی : آسان پرداز